wp

۶

ملخ

مناطق انتشارملخ:
بیش از یکصد گونه ملخ در شمال شرق استان گلستان شناســـایی شده است از بین آنها دوگونه ملخ زیـــان آور ازجنس Dociosturus با نام های علمی Maroccanus Dociosturus وبا نام فارسی ملخ مراکشی.( چون اولین بار در مراکش جمع آوری شده به این نام معرف است) وگونه دیگربانام علمی Carssiuculus Dociosturus ازمهمترین گونه هایی هستند که درشرایطی اقلیمی خشک سرد، استپی و نیمه استپی با میزان بارندگی سالیانه بین ۱۶۴ تا۳۵۰ میلیمتر محل زیستگاه اصلی آفت در شمال شرق استان گلستان میباشد.
مساحت مناطق انتشار آن حدود ۳۰۰ هزار هکتار میباشد. بطور کلی در محل زیستگاه آن دارای دونوع رویشگاه وجود دارد:

الف-رویشگاه جلگه ای:
این رویشگاه عمدتاً در اراضی دشت و تپه ماهوری با ارتفاع کم و اراضی پست قرار دارند تیپ عمومی آن چمن پیازی- گندمیان یکساله
میباشد
ب- رویشگاه اراضی تپه ماهوری:

بیولوژی ملخ مراکشی:
این حشره فصل تابستان ،پاییز وزمستان (تانیمه دوم اسفند) را به حالت تخم میگذرانددارای کپسول تخم بوده وعمل کپسول گذاری معمولاٌ دراراضی تپه ماهوری برروی خاکهای لسی که خاک فشرده شده وعاری ازپوشش گیاهی باشدانجام می گیرد باتوجه به اندازه گیری بعمل آمده بطورمتوسط هرملخ تعداد پنج کپسول تخم میگذارد که درداخل هرکپسول بطورمتوسط ۵۰-۳۰ عددتخم وجودداردودرسال آینده ازهرملخ ماده تعداد ۲۰۰عددپوره ملخ تولید خواهدشد دارای پنج مرحله سنی است طول دوران پورگی ۴۰-۳۵روز پوره ها بیشتر ازنباتات مرتعی واز برگهای گرامینه نظیر (چمن پیازی – جوموشی) واز یونجه های یکساله وسایر نباتات مرتعی تغذیه میکنند طول دوره های حشره کامل ۶۰-۲۰ روز متغیراست ولی مرحله سن پنجم علاقه به تغذیه ازغلات وصیفی جات دارند۰ درواقع ملخ مراکشی حالت فاززندگی انفرادی دارد درایران کانون اصلی یادشده درنوارمرزی گنبدبعنوان تنها منطقه تبدیل ملخ مراکشی انفرادی به فاز مهاجر میباشد. این آفت درحالت دسته جمعی ۲۰ کیلو متر درساعت پرواز میکند ودریک شبانه روز میتواند ۱۷ساعت به مسافت ۳۴۰ کیلومتر قادر به پرواز میباشد و در روز به اندازه وزن خود از گیاه میتواند تغذیه کند .

علل تغییر حالت فاززندگی انفرادی ملخ مراکشی بحالت زندگی گله ای (مهاجر) ودر ازدیاد ومهاجرت آن عوامل زیر دخالت دارند:

۱- تولیدمثل وازدیاد ملخ های انفرادی بدلیل مساعدبودن شرایط اکولوژیکی وادافیکی مناسب منطقه وکمی تلفات آن وتراکم زیاد تخم ریزی دریک منطقه کوچک
۲- خروج دسته جمعی پوره های ملخ وتغییر جلد دسته جمعی آنها

۳- کم شدن پارازیت ها ودشمنان طبیعی ملخ خصوصاٌ سارگلوقرمز به دلیل مــصـــرف بی رویه سموم شیمیایی باسابقه ۸۵ساله مبارزه شیمیایی درمنطقه

۴-تبدیل مرتع به زراعت دیم بدون توجه استعداد بالقوه آن وکاهش تنوع گیاهی وفشرده شدن خاک دراثر چرای دام وچرای مفرط وبی رویه وخارج ازفصل چرا
۵- افزایش افراد ماده نسبت به افراد نرملخ وبارورشدن تمام ماده ها

۶-پیدایش غریزه مهاجرت درنسل های بعدی

۷-مهاجرت ملخ ازمناطق مرزی جمهوری ترکمنستان به خاک ایران

۸-وقوع خشکسالی های متناوب درمنطقه مطالعه که موجبات فقرپوشش گیاهی ولخت شدن خاک حساسیت خاکهای لسی منطقه به فرسایش بادی وآبی رافراهم آورده است.

فاز زندگی گونه ملخ Carssiuculus Dociosturus زودترازملخ مراکشی شروع شده پوره های آن به گیاهان خانواده گرامــینه ها بــخصوص به چمن پیازی وجوموشی برموس های یکساله وانواع پهن برگان علفی نظیر یونجه های یکساله راتغذیه مینمایند و باخشک شدنآنها وسایر گرامنیه ها بصورت دستجات بزرگتر درداخل دره ها ومناطق آبگیر حرکت کرده موجب خسارت نباتات مرتعی وزراعی آن میگردند۰درسالهای اخیر بیشترین خسارت را این گونه به مراتع واردآورده است باتوجه به اینکه طول دوره زندگی آن با ملخ مراکشی متفاوت است بنابرین عمل مبارزه با آن ها در زمان متفاوت تکرار میگردد.

 روش های مبارزه با ملخ:

الف- مبارزه شیمیایی ملخ:
قدمت مبارزه شیمیایی باملخ دراستان سابقه ۸۵ساله دارد وهرساله بامصرف سموم کلره وفسفره علیه ملخ بصورت طعمه پاشی توسط کارگر و یا محلول پاشی بااستفاده دستگاه اگزوست پاشی ، سم پاش تراکتوری و میکرونر و۰۰انجام می گیرد
-طعمه پاشی
-محلول پاشی با حجم بالا: بمحض خروج پوره ها ازآغاز تاخاتمه عملیات (اواخر اردیبهشت ) درمناطق آلوده صورت میگیرد.
– محول پاشی باحجم کم: (ULV) بمحض خروج پوره ها عملیات محول پاشی ازآغاز (اوایل فـــروردین ماه ) تا پایان اردیبهـــشت ماه درمناطق آلوده ملخ صورت میگیرد.

ب- مبارزه بیولوژیک ملخ:
با توجه به سابقه طولانی مبارزه باملخ به روش شیمیایی دراستان بااستفاده ازسموم کلره وفسفره استفاده ازاین سموم درمراتع خطرات زیست محیطی برای دام وانسان وحیات وحش وهمچنین دشمنان طبیعی وپارازیت های ملخ را به دنبال دارد.
بنابراین بهترین روش کنترل جمعیت ملخ دردرجه اول سالم سازی محیط زندگی ملخ ازطریق اصلاح واحیاء مراتع ازطریق مدیریت اصولی و بهره برداری بهینه ازطریق ایجاد تعادل دام ومرتع وتقویت پوشش گیاهی وایجاد تعادل اکولوژیک بین کلیه اجزاء اکوسیستم اعم زنده وغیره زنده آن میباشددربحث ارزش اقتصادی خدمات غیر بازاری سالیانه جنگلها ومراتع ازنظر کنترل بیولوژیکی آفات چیزی حدود.۵/۱۸درصدکه بعد ارزش تولید خاک رتبه دوم را دارد ر با توجه شکنندگی اکوسیستم مناطق خشک که در آنها تغییر بارندگی نیروی غالبی بوده وتأثیر منفی براجزاء زنده آن (پوشش گیاهی وجانوری ) میگذارد شاهد طغیان این آفت میباشیم.
لذا در درجه اول آمایش سرزمین واستفاده بهینه ازمنابع عظیم خدادادی منابع آب وخاک وگیاه ومراتع درمنطقه الزامی میباشددر درجه دوم مبارزه بیولوژیک واستفاده عوامل کنترل کننده طبیعی نظیر انواع حشرات مفید وپرندگان خصوصاً سارگلو قرمز بطور غریزی ازدشمنان طبیعی ملخ است استفاده نموده اهمیت این پرونده بقدری موردتوجه بوده که درگذشته دربعضی ازمناطق خشک آلوده به آفت ملخ برای پرنده ازچشمه های نزدیک آب می آوردند وشاید وجه تسمیه چشمه سارها نیزازاین بابت باشد شکاراین پرنده مفید طبق مصوبه ۴۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست ممنوع بوده و بعنوان پرنده حمایت شده مشخص گردیده است.

این پرنده عده ای ازملخ ها را خورده وبقیه رانیز فقط بامنقار تیزخودقطع می نماید درواقع پرنده دارای حس وغریزه دشمنی وکینه توزی با ملخ دارد مبارزه باآفت را درمحل تجمع ملخ آنقدر ادامه میدهداگرچنانچه آب کافی برای مصرف وشستشوی بدن آن نباشدشیره ای که ازبدن ملخ بــه بالهای آن می چسبــدمانع پرواز آن شده وموجب هلاکت پرنده رادنبال دارد وهر پرنده در روز حدود۱۰۰۰ ملخ شکار میکند با حمایت ازاین پرنده ازطریق تأمین آب دربرکه وگودال های طبیعی ومصنوعی وبندسارهای کوچک دست ساز میتوان درکنترل ملخ نتیجه بسیارمطلوبی بدست آورد و ازمصرف بی رویه سموم که خطرات زیست محیطی داردجلوگیری نمود، روش دیگر ازمبارزه بیولوژیک حمایت از پارازیت های ملخ نظیر سوسک های تاول زا است که شکارچی تخم ملخ مراکشی است تاکنون بیش از ۱۸گونه آن دراستان گزارش شده است.سایر عوامل کنترل طبیعی ملخ نیزدرفون منطقه وجوددارندمانندکنه ها، خزندگان وگنجشک ومگس های خانواده تاکنیده و .. که درباره آنها مطالعاتی انجام نشده است.

WWW.1LANDSCAPE.IR